Grijze roodstaartpapegaaien zijn vogels die zowel in de huiskamer als in een volière gehouden kunnen worden. Het zijn intelligente en sociale dieren die in grote groepen op het grensgebied van regenwoud, savanne en mangroven leven. Een grijze roodstaartpapegaai kan zo’n zestig à zeventig jaar oud worden.

Er is maar één soort grijze roodstaartpapegaai, de Psittacus erithacus, met twee officieel erkende ondersoorten: de Congo grijze roodstaartpapegaai (Psittacus erithacus erithacus) en de Timneh grijze roodstaartpapegaai (Psittacus erithacus timneh).

De Congo grijze roodstaart is ongeveer 33 centimeter groot, met een spanwijdte van 48 centimeter. Hij heeft zilvergrijze tot donkergrijze bovendelen, een lichtgrijze borst een helderrode staart en een zwarte snavel. De ogen van een volwassen vogel zijn lichtgeel. Over het algemeen geldt dat hoe zuidelijker de herkomst van de vogels is, hoe kleiner en donkerder hij is.

De Timneh grijze roodstaart heeft donkergrijze dekveren en een lichter gekleurde borst. De staart is donkergrijs tot kastanjebruin, de ogen zijn wit tot lichtgeel, en de bovensnavel is hoornkleurig. De Timneh is ongeveer 30 centimeter groot. Omdat vooral in het verleden nogal veel vogels uit het wild werden geïmporteerd, kunt u ook wel de term 'Kameroen grijze roodstaart' of 'Ghana grijze roodstaart' tegenkomen, maar hier gaat het om de landen van waaruit de vogels geïmporteerd zijn.

Er zijn wat verschillen in gedrag tussen de Timneh en de Congo grijze roodstaart. De Timneh variant begint vaak vroeger met praten, kan minder goed stemmen precies nabootsen maar wel even goed woorden leren en lijkt wat minder snel angstig, soms wat drukker en minder eenkennig dan Congo grijze roodstaartpapegaaien. Houd altijd in gedachten dat de individuele verschillen groter kunnen zijn dan die tussen de ondersoorten en dat het karakter ook wordt beïnvloed door de manier van grootbrengen en opvoeden van de vogels.

Grijze roodstaartpapegaaien komen oorspronkelijk uit Afrika. De Congo grijze roodstaart komt voor in West- en Midden-Afrika, de Timneh vooral uit West Afrika (Ivoorkust, Liberia, Guinee, Sierra Leone). Ze leven in de gebieden aan de rand van het regenwoud: bij de mangroven en savannen. Ze komen ’s ochtends vaak in groepen samen op open plekken waar olifanten fourageren en mesten. Ze eten dan van de modder en van zoutplanten die in de modder groeien. Verder eten ze in het wild bloemen, vruchten en zaden, en zijn ze gek op palmnoten. Ze zijn erg schuw en trekken zich voor de hete middagzon terug in het dichte oerwoud.

Grijze roodstaarten zijn echte boombewoners, die in de grote groepen vaak een partner voor het leven vinden. Samen maken ze dan een nestholte of gebruiken een al bestaande holte in een boom. Grijze roodstaarten communiceren met elkaar door fluittonen en schreeuwgeluiden. Zij kunnen ook andere soorten imiteren.

Grijze roodstaartpapegaaien zijn echte groepsdieren. Ze kunnen zowel binnenshuis als buiten in een volière worden gehouden, liefst in een koppel. Het beste is het om grijze roodstaarten zelf hun partner te laten kiezen, in dat geval kunt u meerdere grijze roodstaarten in een grotere groep houden. Bij zonsopgang en zonsondergang kunnen zij echter luidruchtig zijn, en u zult dus maatregelen moeten nemen om geluidsoverlast te voorkomen.

Een volière dient voorzien te zijn van een - liefst verwarmd - tochtvrij binnenverblijf. Gebruik als zitstokken liefst natuurlijke takken. De bodembedekking in een volière kan bestaan uit tegels of beton. De afmeting van een volière is variabel: voor een koppel voldoet 200x200x200 centimeter, voor een grotere groep moet de afmeting uiteraard aangepast worden.

U kunt grijze roodstaarten ook in de woonkamer houden. U kunt kiezen voor een koppel. Twee mannen gaat vaak ook goed, maar twee popjes wat minder, omdat die in veel gevallen minder verdraagzaam zijn naar elkaar toe.

Een kooi in de woonkamer moet minimaal twee zitstokken bevatten en moet voor één grijze roodstaart minstens 50 x 80 x 100 centimeter groot zijn. De bodembedekking kan bestaan uit stuifvrije kattenbakkorrels, zeoliet, beukensnippers of gewoon kranten. Zorg ook voor voldoende speelgoed. Huisvest twee grijze roodstaarten zeker in het begin ieder in een aparte kooi. Kunnen de vogels goed met elkaar overweg dan is een kamervolière van 80x100x150 centimeter een optie.

Een klimboom in de woonkamer is een aanrader, zeker voor vogels die gekortwiekt zijn. Ook vogels die vrij in de woonkamer mogen vliegen gaan graag in een klimboom zitten.

Kies voer- en waterbakjes van materiaal dat goed schoon te maken valt, bijvoorbeeld RVS. Er zijn kooien in de handel waar de bakjes met een speciaal kliksysteem in passen. Datzelfde systeem wordt ook gebruikt door sommige bedrijven om bakjes aan de klimbomen te bevestigen. Kies voor kooien en speelstandaards die gemakkelijk gereinigd kunnen worden.

Onze woonkamers zijn veelal te droog voor grijze roodstaartpapegaaien. Douche of sproei de vogels daarom regelmatig, en zorg voor badgelegenheid. Als u een plantenspuit gebruikt om uw papegaai te besproeien, moet deze leeg en droog weggezet te worden na elk gebruik om schimmelvorming en bacteriegroei te voorkomen. Beter is het om de vogels mee te nemen onder de douche. Ook kan gebruik gemaakt worden van een luchtbevochtiger.

Zowel in de buitenvolière als het huiskamerverblijf moet voldoende gelegenheid zijn voor de vogels om bezig te zijn.
 

Grijze roodstaartpapegaaien zijn zeer intelligent en zullen u op zeker moment gaan uitproberen. Bent u daar niet op voorbereid, dan kan dit ontaarden in een schreeuwende en bijtende vogel. Een goede training, opvoeding en socialisatie van uw vogel is zeer belangrijk om agressiviteit en andere problemen te voorkomen. Door de papegaai te trainen kan het dier meer vrijheid krijgen, wat een positieve invloed heeft op de algehele (geestelijke) gezondheidstoestand. U kunt uw vogel bijvoorbeeld trainen om netjes op uw hand of op een stok te stappen en te accepteren dat zijn nagels gevijld worden. Laat uw papegaai niet op uw schouder zitten, ze kunnen flink bijten en uw gezicht ernstig verwonden. Verdiep u voor u een papegaai aanschaft in hun gedrag.

Sommige mensen laten hun vogels kortwieken, zodat ze ook veilig mee naar buiten kunnen, bijvoorbeeld op een papegaaienbuggy of op de fiets. Een nadeel is dat zij dan niet meer kunnen vliegen, een voordeel is dat ze meer vrijheid krijgen doordat ze gemakkelijker buiten hun kooi kunnen rondlopen. Het kan voorkomen dat de vogels aan hun veren gaan plukken na het kortwieken. Als daardoor de veerpapillen beschadigen, groeien de missende vleugelpennen niet meer terug. Het kortwieken van uw huiskamervogels kunt u, zeker in het begin, beter aan ervaren personen overlaten. Snavels die doorgroeien kunnen beter behandeld worden door uw vogelarts, daar dit soort problemen vaak een medische achtergrond hebben.

Als grijze roodstaartpapegaaien goed worden opgevoed, kunnen ze heel vertrouwd raken met hun verzorger. Grijze roodstaarten hebben de neiging zich aan één persoon te hechten. Een grijze roodstaartpapegaai die alleen gehouden wordt, kan echter gedragsstoornissen gaan vertonen, en bijvoorbeeld zijn baas als partner gaan beschouwen. Ook verenplukken komt veelvuldig voor.

Een grijze roodstaartpapegaai is een zeer actieve vogel. Zowel in de buitenvolière als het huiskamerverblijf moet voldoende gelegenheid zijn voor de vogels om bezig te zijn. Wilde vogels brengen 90% van hun tijd door met voedsel zoeken, daarom moet er ook zogenaamd 'fourageerspeelgoed' in het verblijf aanwezig zijn om gedragsproblemen te voorkomen. Zulke voederspeeltjes zijn in de dierenspeciaalzaak of via gespecialiseerde winkels op internet verkrijgbaar. Als u de vogel los in de kamer laat vliegen, pas dan op met zaken als snoeren, giftige planten en andere huisdieren en doe eventueel de gordijnen dicht zodat het dier niet tegen het raam vliegt.

Het is belangrijk dat u regelmatig ontlasting en voedselresten verwijdert, zodat op de bodem rondscharrelende vogels daar niet mee in contact komen. Ook de stokken, takken en speelgoed dienen regelmatig gereinigd te worden. Hiervoor zijn speciale niet-schadelijke reinigers in de handel.

Was goed uw handen voor en na het hanteren van de vogel of het verschonen van de kooi, papegaaien kunnen ziekten (zogenaamde zoönosen) op mensen overbrengen. 

Een grijze roodstaartpapegaai gedijt het best op een gevarieerd menu van pellets, vruchten, groenten en een kleine hoeveelheid zaden en noten als beloning bij het trainen. Bij de dierenspeciaalzaak en de dierenarts zijn speciale pellets voor grijze roodstaartpapegaaien te koop. Het gehalte aan vette noten en calcium in deze voeding is vrij hoog. Dit omdat grijze roodstaarten lichamelijk erg actief zijn, maar ook gevoelig zijn voor calciumtekorten. Krijgt uw grijze roodstaartpapegaai geen voer in de vorm van pellets, dan kan het menu aangevuld worden met eivoer (met name in de kweekperiode). De kans op het ontstaan van tekorten aan bepaalde voedingsstoffen blijft dan echter bestaan.

Het is altijd goed om walnoten en broccoli te geven, vanwege het hoge gehalte aan calcium. Geef nooit avocado of chocolade. Dat is giftig voor vogels.

Grijze roodstaartpapegaaien eten twee maal per dag: in de ochtend en vlak voor het slapen. Verwijder dagelijks voeding die niet opgegeten is om schimmels en dergelijke te voorkomen. Geef om de week wat maagkiezel apart in een bakje. Zorg dagelijks voor schoon drinkwater.

Het verschil in sekse is bij grijze roodstaarten nauwelijks te zien. Voor geslachtsbepaling kunt u het beste een DNA-test laten uitvoeren, of een endoscopie door een gespecialiseerd vogelarts.

Grijze roodstaartpapegaaien zijn geslachtsrijp wanneer ze vier tot zeven jaar oud zijn. In de broedperiode, die hier in Nederland rond april begint, kunnen popjes zich erg aanhalig gedragen. Ze zitten vaak kirrend met laaghangende vleugels op de tak en proberen de aandacht van de man te trekken. Een grijze roodstaartpop legt twee tot vijf eieren in een broedblok.

In het wild blijven de jongen soms jarenlang bij de ouders. Veel gekweekte vogels worden met de hand door mensen grootgebracht, omdat dit tammere vogels op zou leveren. Dit is echter een fabeltje: de meest stabiele vogels zijn door de ouders zelf in samenwerking met de kweker grootgebracht, het zogenaamde 'co-parenting'.

De jongen verlaten de ouders dan ook pas wanneer ze zelfstandig eten en - liefst in een buitenvolière - hebben gevlogen. Ze zijn dan zo’n zestien weken oud. Om tam te blijven moeten ze ook daarna nog regelmatig gehanteerd worden.

Een gezonde grijze roodstaart is alert en levendig. Bij gezonde vogels is de ontlasting vrij stevig, grijsgroen of bruin, afhankelijk van het dieet, met een witte fractie. Een zieke vogel zal niet gauw laten zien dat hij ziek is: het zijn prooidieren, en je kwetsbaar tonen is vragen om gegrepen te worden door een roofdier. Wanneer een zieke grijze roodstaart 'bol' gaat zitten of een afwijkende of hoorbare ademhaling gaat vertonen, moet u direct naar een vogelspecialist gaan. Wie papegaaien houdt, doet er goed aan ze jaarlijks te laten checken door een gespecialiseerde vogelarts.

Een dof verenkleed kan op een slechte conditie wijzen. Gele ontlasting kan wijzen op leverproblemen. Sommige vogels verliezen plotseling hun evenwicht. Dit komt vaak voor bij vogels die jarenlang alleen zaad hebben gegeten. De calciumspiegel is dan te laag (hypocalcaemie), vogels kunnen aan deze aandoening overlijden. Oudere vogels kunnen ook last krijgen van aderverkalking, eveneens als gevolg van onvolwaardige voeding.

Ziekten kunnen o.a. worden veroorzaakt door virussen. Het polyomavirus veroorzaakt polyoma, ook wel kruipersziekte genoemd. Bij de lichte vorm groeien jonge vogels slecht. Ze krijgen een opgezette buik en de lever wordt aangetast. Bij de heftige vorm kunnen de dieren plotseling sterven.

Het circovirus veroorzaakt de beruchte PBFD (snavel- en veerrotziekte). De ziekte komt voornamelijk voor bij vogels jonger dan drie jaar. De belangrijkste verschijnselen zijn symmetrische kaalheid, en doordat de donsveertjes worden aangetast krijgt de snavel een glanzende in plaats van een doffe kleur. Ook komen snavelafwijkingen en mogelijk nagelafwijkingen voor. Het afweersysteem wordt aangetast en er kunnen allerlei complicaties optreden. De acute vorm van het circovirus komt voornamelijk voor bij papegaaien jonger dan zes maanden. Ze zijn sloom, stoppen met eten en kunnen gaan braken. Deze vogels hebben geen veer- of snavelafwijkingen. Deze laatste vorm wordt vaker gezien.

Papegaaienziekte (psittacose) wordt veroorzaakt door een Chlamydophila bacterie. Symptomen lijken op verkoudheidsverschijnselen zoals een loopneus, moeilijk ademen en ontstoken ogen. Meestal zijn de vogels ernstig ziek. Deze ziekte is ook besmettelijk voor mensen (en is dus een zoönose).

Bij grijze roodstaartpapegaaien komt ook wel PDD (of KDS) voor, het Kliermaag-dilatatiesyndroom, veroorzaakt door een Borna virus. Hierbij worden de zenuwen die het maagdarmkanaal besturen, aangetast. Ook kunnen er afwijkende verschijnselen van het zenuwstelsel zijn.

Bij aanschaf van een papegaai is het raadzaam om de vogels te laten testen op bovengenoemde ziekten en met de verkoper een afspraak te maken over teruggave van de vogel indien er iets niet goed is.

Een andere ziekte is aspergillosis, een luchtwegaandoening veroorzaakt door schimmels. Door verminderde weerstand en door verkeerd voer (uitsluitend zaden) kunnen vogels deze ziekte oplopen.

Darminfecties kunnen het gevolg zijn van daarmparasieten, schimmels of bacteriën. Pas op dat u geen oud of beschimmeld fruit of ander voer in de kooi laat liggen.

Vogels kunnen niet tegen de damp van sterk verhitte pannen met anti-aanbaklaag (PTFE), ze kunnen hieraan overlijden. De kooi mag dus niet in de keuken staan, maar denk ook aan bijvoorbeeld gourmetpannetjes! Ook andere dampende stoffen zoals schoonmaakmiddelen, geurkaarsen, deodorant of vlooienspray maar ook rook van sigaretten en sigaren kunnen schadelijk zijn voor vogels. Plaats de dieren in een rookvrije ruimte.

Pas op voor loodvergiftiging door het eten van loodkoord dat vaak onderaan vitrage zit. Verschijnselen zijn braken, diarree en afwijkingen van het zenuwstelsel zoals ‘dronken’ gedrag, schrikkerig zijn of blind lijken.

Bij grijze roodstaarten komt regelmatig verenplukken voor. Hierbij plukt de vogel zijn eigen veren kapot of trekt deze uit. Er kunnen verschillende oorzaken voor zijn. Vaak is er sprake van verveling.

In alle bovenstaande gevallen en wanneer u twijfelt over de gezondheid van uw papegaai is het raadzaam om zo snel mogelijk contact op te nemen met een vogelspecialist. Om u te helpen bij het oplossen van gedragsproblemen kunt u, nadat een vogeldierenarts heeft vastgesteld dat er geen lichamelijke oorzaak is, een gedragstherapeut voor papegaaien inschakelen.

Voor het op een verantwoorde wijze houden van dit huisdier is ervaring met papegaaien nodig. Het verdient aanbeveling om, vóór aanschaf, een cursus over papegaaiengedrag te volgen. Een grijze roodstaartpapegaai is geen vogel voor beginners.

Een grijze roodstaartpapegaai koopt u het beste bij een kweker, die aangesloten is bij NBVV, de ANBVV, Pakara of één van de andere bonden. U kunt ook bij een gespecialiseerde dierenwinkel terecht die zijn vogels betrekt van betrouwbare kwekers. Officiële kwekers geven hun vogels een vaste, gesloten voetring. Koop alleen vogels met aankoopkeuringspapieren. De beste tijd om een grijze roodstaartpapegaai aan te schaffen is na de ruiperiode, omstreeks oktober/november. Koop alleen vogels die door hun ouders zijn grootgebracht, uitgevlogen zijn en zelfstandig eten.

Grijze roodstaarten worden nog niet ernstig bedreigd, maar staan op CITES bijlage II: er mag op beperkte schaal in gehandeld worden. U hoeft er dus geen vergunning voor te hebben maar u moet wel aankooppapieren bij de vogel krijgen die aantonen dat het dier legaal verhandeld is. CITES regelt de internationale handel in bedreigde dieren en planten. De handel in en het bezit van beschermde dieren is aan strikte regels gebonden. Kijk voor meer informatie op de website van CITES.

De aanschafprijs voor een grijze roodstaartpapegaai hangt af van de ondersoort en loopt van € 450,- tot ongeveer € 700,-. Soms vraagt men hoge prijzen voor een vogel die spreekt. Ook biedt men wel vogels aan met “spreekgarantie”, maar het leren spreken van de mensentaal is afhankelijk van het talent van de vogel, en of hij het zelf ook prettig vindt om te doen. Men kan zoiets dus nooit garanderen!

Pellets zijn er in vele soorten, bij organische pellets moet u rekenen op prijzen vanaf € 2,- per vogel per dag. Daar komen dan nog de groenten, het fruit, de noten en het zadenmengsel bij. De kosten voor bodembedekking zijn gering. Uiteraard zijn er aanschafkosten voor een kooi of volière. Daarnaast kunt u voor kosten komen te staan als uw dier onverhoopt ziek wordt. Bovendien wordt aangeraden een jaarlijkse gezondheidscheck te laten doen.

• Een grijze roodstaartpapegaai kan zo oud worden dat hij u overleeft. Het is dus van groot belang dat u nadenkt over wat er moet gebeuren wanneer u er niet meer bent. Gelukkig zijn er tegenwoordig stichtingen die bemiddelen en adviseren bij adoptie.