Sluiten

Huis- en hobbydierenlijst (positieflijst)

Niet alle dieren zijn geschikt om als huisdier te houden. Dat komt bijvoorbeeld doordat ze beschermd zijn, ziektes kunnen overdragen of gevaarlijk zijn, of omdat hun welzijn in gevangenschap in het nauw komt. Daarom is er wetgeving over welke soorten gehouden mogen worden. Voor zoogdieren zijn die soorten vastgelegd in de Huis- en hobbydierenlijst zoogdieren. Die lijst zal ingaan vanaf 1 juli 2024.

In het kort

Een heleboel diersoorten zijn niet goed als huisdier te houden. Bijvoorbeeld:

  • omdat ze beschermd zijn;
  • omdat ze ziektes kunnen overbrengen op mensen;
  • omdat ze gevaarlijk kunnen zijn;
  • omdat het heel moeilijk is om te zorgen dat ze zich goed en gezond voelen in gevangenschap.

Daarom staat in de wet een lijst met welke dieren u wel mag houden. Op dit moment is zo’n lijst er alleen voor zoogdieren. Dat zijn dieren waarvan de jongen melk drinken bij de moeder. Deze lijst heet de Huis- en hobbydierenlijst.

Er zijn nog geen lijsten voor andere dieren, zoals vogels, vissen of reptielen. Dat betekent dat u die wel mag houden, behalve als er een andere wet is die dat verbiedt. Dat kan bijvoorbeeld de CITES wetgeving zijn, die bedreigde diersoorten beschermt. Of de wet die zegt dat er geen dieren uit het wild mogen worden gehaald om als huisdier te houden.

De huis- en hobbydierenlijst is geldig vanaf 1 juli 2024. Dieren die niet op de lijst staan, mogen na 1 juli 2024 niet meer worden gefokt. U mag ze ook niet meer uit het buitenland halen.

Dieren die niet op de lijst staan, maar al in Nederland zijn, mogen blijven. U mag ze houden en u mag ze ook aan iemand anders geven of verkopen. Er zijn wel voorwaarden:

  1. U moet kunnen bewijzen dat het dier al voor 1 juli 2024 in Nederland werd gehouden, óf dat zijn moeder al drachtig (zwanger) was en in Nederland was voor 1 juli 2024. Zo’n bewijs kan bijvoorbeeld zijn: een aankoop-bon, een rekening van de dierenarts, een registratie van een chip of een duidelijke foto met een betrouwbare datum erop.
  2. U moet ervoor zorgen dat het dier geen jongen kan krijgen.

Natuurlijk moet u ook goed voor die dieren blijven zorgen. U mag er ook gewoon mee naar de dierenarts als er iets aan de hand is. Het dier mag blijven zo lang als hij leeft.

De Huis- en hobbydierenlijst met dieren die u na 1 juli 2024 nog mag fokken of uit het buitenland mag halen, vindt u hier. Heeft u een dier dat niet op de lijst staat? Zorg dan dat u een bewijs heeft dat hij er voor 1 juli 2024 al was.

Wetgeving over welke zoogdieren gehouden mogen worden

Dieren die in elk geval in Nederland mogen worden gehouden als huisdier zijn honden, katten, landbouwhuisdieren en productiedieren (zoals konijnen, koeien en schapen). Maar daarnaast kunnen nog andere dieren geschikt zijn om als huisdier te houden.

In de Wet Dieren is vastgelegd dat hiervoor door de minister een lijst kan worden opgesteld. Zo’n lijst werd aangeduid als ‘positieflijst’, later als ‘huisdierenlijst’ en inmiddels als ‘Huis- en hobbydierenlijst’. De dieren die daarop staan mogen worden gehouden, alle overige dieren niet of alleen met een speciale vergunning (zoals bijvoorbeeld mogelijk is voor dierentuinen).

Als eerste is zo’n lijst opgesteld voor zoogdieren. Later komen er ook Huis- en hobbydierenlijsten voor andere diergroepen, waarschijnlijk in eerste instantie voor reptielen en vogels.

De ontwikkeling van een 'Positieflijst Zoogdieren'

Er zijn meerdere pogingen geweest om een positieflijst voor zoogdieren op te stellen. De daarvoor gebruikte methodiek is meerdere malen aangepast om tot een goed gewogen oordeel te komen. De eerste positieflijst die daaruit voortkwam en daadwerkelijk in wetgeving kon worden omgezet, is ingegaan vanaf 1 februari 2015. Deze is onderdeel van de Regeling houders van dieren. Niet alle zoogdieren die in Nederland als huisdier worden gehouden zijn daarvoor al beoordeeld.

Na deze eerste publicatie zijn vanaf februari 2015 alle dieren die zijn opgegeven voor beoordeling nog eens opnieuw beoordeeld. Daaruit is een hernieuwd ‘Voorgenomen besluit aanwijzing te houden diersoorten’ ontstaan. Deze nieuwe lijsten zijn in januari 2017 bekend gemaakt. Maar naar aanleiding van uitspraken van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) over de manier van totstandkoming van de lijst is de invoering ervan weer ingetrokken. Voorlopig blijft daardoor de lijst van 2015 gelden. Hieraan zijn inmiddels wel enkele dieren toegevoegd. De huidige lijst is te vinden in Bijlage 1 van de Regeling houders van dieren.

Op 6 juli 2022 is er een nieuwe lijst aangekondigd die is vastgelegd in een eigen Besluit, het Besluit huis- en hobbydierenlijst zoogdieren. Deze lijst zal op 1 juli 2024 in werking treden. Op de lijst staan 30 zoogdiersoorten. Dit betekent dat vanaf 1 juli 2024 alleen deze zoogdieren mogen worden gehouden. Zoogdieren van andere soorten die al aanwezig zijn op 1 juli vallen onder een overgangsregeling. De lijst kunt u vinden op de website van RVO. De aankondiging in de staatscourant met daarin de lijst van dieren die gehouden mogen worden en de toelichting op het besluit vindt u hier. 

Gebruikte methodiek voor de nieuw voorgestelde lijst

Er is, ten opzichte van de eerste lijst uit 2015, een nieuwe beoordelingsmethode ontwikkeld. Dit wetenschappelijke toetsingskader is in november 2018 gepubliceerd voor consultatie en is op 8 januari 2020 aan de Tweede Kamer toegestuurd. Het toetsingskader gaat uit van risicofactoren voor dierenwelzijn en gevaar voor de mens. De risicofactoren zijn gegroepeerd in de volgende categorieën: letsel bij de mens, gezondheid van de mens (zoönosen), voedselopname van het dier, ruimtegebruik/veiligheid van het dier, thermoregulatie (regeling van de lichaamstemperatuur) van het dier en sociaal gedrag van het dier. De eigenschappen en behoeften van het dier zijn het uitgangspunt, en niet de mogelijkheden die een houder heeft om hiermee om te gaan.

Aan de hand van dit toetsingskader zijn ruim 300 zoogdiersoorten beoordeeld. Een adviescollege heeft de beoordeelde diersoorten onderverdeeld in zes risicoklassen, risicoklasse A tot en met F. Hoe hoger de risicoklasse (F is het hoogst, A het laagst), hoe moeilijker het dier te houden is vanwege de risicofactoren waarmee de houder rekening moet houden.

Het college heeft geadviseerd om dieren die in risicoklassen A, B en C vallen op de lijst te plaatsen. Daarnaast adviseert het college om diersoorten die gedomesticeerd (gewend en aangepast aan het leven als huisdier) zijn op de lijst te plaatsen, onder andere omdat men met deze dieren meer ervaring heeft met het houden en omdat er meer voorzieningen zijn voor het houden van deze dieren. Ook zijn deze dieren genetisch zodanig veranderd dat ze zijn aangepast aan het leven bij de mens.

De voorgestelde huis- en hobbydierenlijst is een dynamische lijst. Als in de toekomst nieuwe wetenschappelijke informatie beschikbaar is, kan een diersoort opnieuw beoordeeld worden.

Als uw dier niet op de huis- en hobbydierenlijst staat

Totdat de nieuwe lijst is ingegaan, geldt er een tijdelijke vrijstellingsregeling voor het houden van dieren die niet op de positieflijst 2015 staan. Hiervoor moet de houder een melding doen bij RVO.

Vanaf het moment dat de nieuwe Huis- en hobbydierenlijst  gaat gelden, mogen alleen dieren die op die lijst staan, gefokt of geïmporteerd worden. De bedoeling is dat de lijst per 1 juli 2024 in werking treedt.

Er zal  een overgangsregeling komen voor dieren die niet op de lijst staan maar op 1 juli 2024 al in Nederland zijn. Mensen die op 1 juli 2024 al een dier van een soort hebben die niet op de lijst staat, mogen dat dier houden totdat het dier overlijdt. Dit geldt ook voor de jongen waarvan een dier drachtig is op 1 juli 2024.

Voorwaarden zijn dat men moet kunnen aantonen dat het dier al voor 1 juli 2024 in Nederland was óf dat de moeder van het dier voor 1 juli al drachtig én al in Nederland was, en dat men ervoor zorgt dat de dieren zich niet meer kunnen voortplanten.

De dieren die op deze manier uitgezonderd zijn van de huis- en hobbydierenlijst, mogen nog verhandeld of weggegeven worden. Wel moet er ook dan een bewijs zijn dat het dier zelf óf zijn drachtige moeder al voor 1 juli 2024 in Nederland aanwezig was. Nieuwe dieren uit het buitenland mogen na inwerkingtreding van de lijst niet in Nederland worden gehouden.

Hoe zit het met productiedieren en circusdieren?

De huis- en hobbydierenlijst gaat voor alle zoogdieren gelden en geldt dus ook als het om productiedieren of dieren voor vertoning gaat. Voor drie diersoorten op de huidige productiedierenlijst geldt dat zij niet op de huis- en hobbydierenlijst komen te staan. Het gaat om de nerts, het damhert en het Midden-Europees edelhert. Nertsen mogen sinds 2021 al niet meer worden gehouden op grond van de Wet verbod pelsdierhouderij. Voor het damhert en het edelhert is een algemene vrijstelling opgesteld waardoor deze toch mogen worden gehouden.

Op de circusdierenlijst staat een diersoort die niet op de huis- en hobbydierenlijst staat. Het gaat om de dromedaris. Ook voor de circusdierenlijst geldt dat deze diersoort na invoering van de huis- en hobbydierenlijst niet meer mag worden gebruikt voor optredens.

Dierentuinen en wildopvangcentra zullen worden uitgezonderd van het verbod op het houden van niet-aangewezen zoogdiersoorten.

Dieren die wegens andere wetgeving niet gehouden mogen worden

Er zijn ook zoogdieren die niet gehouden mogen worden volgens andere wetten en regels, bijvoorbeeld omdat ze beschermd zijn volgens CITES of de EU, of omdat het invasieve exoten zijn. Daarover leest u meer in ons artikel ‘Dieren die als huisdier zijn toegestaan’.

Meer weten?

Meer informatie leest u op de website van RVO.